AAFD Protocol 2023
ANNOTATIE NLF 2023/1602
20 juli 2023
Medio 2023 is het Protocol Aanmelding en Afdoening van Fiscale Delicten en delicten op het gebied van douane en toeslagen (afgekort: Protocol AAFD 2023, nr. DGBD/2023-0000011280) geactualiseerd.
Overleg Belastingdienst en OM op grond van het AAFD Protocol
Dit protocol beschrijft hoe de Belastingdienst zaken selecteert die vervolgens op basis van de aanmeldingscriteria moeten worden ‘aangemeld’ voor mogelijke strafvervolging. Dit betreffen zaken waarbij sprake is van een fiscaal nadeel van € 100.000 en een vermoeden van opzet. Maar ook als sprake is van bepaalde wegingscriteria (zoals een thematische aanpak of een combinatie van delicten) kan worden besloten om een zaak voor strafvervolging te accepteren, ook bij een fiscaal nadeel van minder dan € 100.000. Na aanmelding van de zaak vindt overleg (een afstemmingsoverleg) plaats tussen de Belastingdienst, FIOD en het Openbaar Ministerie. Er dient namelijk (in beginsel) 1 route te worden gekozen: of de Belastingdienst kiest voor het opleggen van een fiscale boete, of er wordt gekozen voor strafvervolging.
AAFD Protocol: aanmeldingscriteria
In het AAFD Protocol zijn aanmeldingscriteria opgenomen:
Bij een nadeel van € 100.000 of meer en als sprake is van een vermoeden van opzet, wordt de zaak aangemeld voor mogelijke strafrechtelijke afdoening;
Bedraagt het nadeel minder dan € 100.000 of is het nadeel onvoldoende bepaalbaar en is sprake van een vermoeden van opzet, dan wordt de zaak voor mogelijke strafrechtelijke afdoening aangemeld, als sprake is een of meerdere van de aanvullende wegingscriteria;
Bepaalde fraudesignalen worden voorgelegd aan het EOM. Als het EOM het signaal niet in behandeling neemt, dan pakken de nationale autoriteiten dit (verder) op en is het AAFD Protocol van toepassing. Als het EOM het fraudesignaal wel oppakt, dan is het AAFD Protocol niet meer van toepassing.
Er wordt gesproken over een ‘nadeel’ van bijv. € 100.000 of meer. Dat betreft het bedrag aan belasting dat te weinig is of zou zijn geheven, of te veel is of zou zijn toegekend. Als ‘nadeel’ geldt ook het (gedeeltelijk) niet of niet tijdig betalen van de belasting. Tot slot is het mogelijk dat er een ‘nadeel’ is dat niet voldoende bepaalbaar is, bijv. bij omissiedelicten (als geen aangifte wordt gedaan).
AAFD Protocol: aanvullende wegingscriteria
In het AAFD Protocol zijn aanvullende wegingscriteria opgenomen op grond waarvan kan worden besloten tot strafrechtelijke afdoening. Die wegingscriteria zijn:
- De mate van impact op de maatschappij en evenwichtige rechtshandhaving;
- Status verdachte/voorbeeldfunctie;
- Recidive;
- Verhaal onmogelijk;
- Combinatie van delicten;
- Medewerking van adviseur, deskundige of douane-expediteur;
- Slagvaardigheid;
- Geen bestuurlijke boete mogelijk;
- Waarheidsvinding; en
- Thematische aanpak.
Wijzigingen per 1 juli 2023
In het AAFD Protocol 2023 hebben een aantal wijzigingen plaatsgevonden. Het vorige protocol dateerde namelijk uit 2015, zodat het tijd was voor een actualisatie.
In het gewijzigde protocol is opgenomen dat het strafrecht in verbinding staat met andere vormen van handhaving. Met andere woorden: het strafrecht is een optimum remedium geworden in plaats van een ultimum remedium. Het strafrecht ondersteunt hierbij andere schakels uit de (overheids)handhaving.
Ook is het AAFD Protocol geüpdatet vanwege het in 2021 operatief geworden Europese Openbaar Ministerie (EOM). Daarover is bepaald dat de bepalingen uit de EU-Verordening 2017/1939 en EU-Richtlijn 2017/1371 voorrang hebben op het AAFD Protocol.
Tot slot
Het vorige AAFD Protocol dateerde uit 2015, dus het werd tijd voor een update. Dat is gebeurd per 1 juli 2023. Voor het tijdschrift NLFiscaal schreef ik over de aspecten die mijn opvielen in het nieuwe Protocol.
Meer weten?
Lees de annotatie voor NLFiscaal: NLF 2023/1602.
Ook interessant:
