De kracht van fiscale mediation
Artikel Tijdschrift Conflicthantering 2022/33
13 december 2022
Stel je voor: je hebt jarenlang een geschil met de Belastingdienst. Wat begon als een standaard boekenonderzoek, escaleert langzaam maar zeker in een juridisch geschil dat bijna een decennium duurt. Het onderzoek duurt voort, de bezwaarfase wordt doorlopen en je belandt uiteindelijk in de rechtbank. Voor beide partijen, de belastingplichtige én de Belastingdienst, wordt de zaak steeds zwaarder. De communicatie loopt niet soepel, de emoties lopen op, en de uitkomst lijkt nog niet in zicht. Wat doe je dan?
In deze zaak draaide het om precies zo’n slepend fiscaal geschil. Uiteindelijk vond de oplossing niet plaats in hoger beroep in de rechtbank, maar via een heel ander pad: fiscale mediation.
Over deze zaak schreef ik met een collega-advocaat, met toestemming van alle betrokkenen, voor het Tijdschrift Conflicthantering.
Het begin van een fiscaal geschil
Het geschil begon met een boekenonderzoek dat in 2011 werd gestart, over de jaren 2006. tot en met 2009. De inspecteur was het niet eens met de aangiften van de belastingplichtige en vond dat daar correcties op moesten plaatsvinden.
De communicatie tussen de belastingplichtige en de Belastingdienst verliep moeizaam. Er was al eens eerder fiscale mediation voorgesteld, maar de tijd leek toen niet rijp te zijn. De inspecteurs dachten namelijk dat de belastingplichtige niet bereid was tot een compromis. Hierdoor liep de zaak vast en werd deze uiteindelijk voor de rechter gebracht. De uitspraak van de rechtbank gaf beide partijen deels gelijk (vermoedelijk ook met het oog op conflictbeslechting, om dit langlopende geschil te kunnen beëindigen), maar toch diende de Belastingdienst hoger beroep in.
Fiscale mediation: een nieuw begin
Toen de belastingplichtige na de uitspraak nogmaals mediation voorstelde, kwam er onverwachts een kans. Er was ‘een wisseling van de wacht’ bij de Belastingdienst: een nieuwe inspecteur nam de zaak over en bracht een frisse blik op het geschil met zich mee. Dit gaf ruimte voor een heroverweging en uiteindelijk stemde de Belastingdienst in met een fiscale mediation.
De mediation begon met iets dat vaak over het hoofd wordt gezien in juridische conflicten: de relatie tussen de partijen. Na jaren van juridische strijd was de communicatie tussen de belastingplichtige en de Belastingdienst stroef geworden. Tijdens de fiscale mediation werd daarom ook aandacht besteed aan de menselijke kant van het geschil.
Een oplossing werd gevonden
De fiscale mediation duurde uiteindelijk een jaar, mede door de coronapandemie die het proces vertraagde. Maar de gesprekken waren productief. Beide partijen waren bereid om naar elkaar te luisteren en gaven ruimte aan elkaars standpunten. Cruciaal was dat beide partijen bereid waren compromissen te sluiten om eindelijk een einde te maken aan het geschil. Zeker ook omdat door de lange duur van het geschil, het geschil niet meer ‘alleen’ de jaren 2006 tot en met 209 betrof, maar dit verder uitgebreid was naar latere jaren.
Uiteindelijk werd er een vaststellingsovereenkomst gesloten waarin afspraken werden gemaakt over de fiscale geschilpunten. Deze afspraken golden niet alleen voor het verleden, maar ook voor toekomstige jaren. Daarmee werd niet alleen het huidige geschil opgelost, maar werd ook eventuele fiscale geschillen naar de toekomst opgelost.
De lessen die we kunnen trekken uit fiscale mediation
Wat deze zaak laat zien, is dat fiscale geschillen niet altijd door een rechter hoeven te worden beslecht. Fiscale mediation kan een alternatief zijn, vooral wanneer de juridische strijd zo lang duurt dat de relatie tussen de betrokken partijen eronder lijdt. In deze zaak bood fiscale mediation de mogelijkheid om zowel de juridische als de persoonlijke aspecten van het geschil aan te pakken.
De kracht van (fiscale) mediation zit in de flexibiliteit. Er is ruimte voor een compromis, voor menselijke emoties en voor het vinden van creatieve oplossingen die beide partijen tevreden stellen. Dat kan vooral in langdurige, complexe fiscale geschillen een groot verschil maken.
Conclusie: fiscale mediation als sleutel tot succes
Voor de belastingplichtige betekende deze fiscale mediation een einde aan een bijna tien jaar durende strijd. Voor de Belastingdienst was het een manier om een slepend geschil af te ronden en duidelijkheid te creëren voor de toekomst. Beide partijen konden met opgelucht gevoel dit hoofdstuk afsluiten.
Fiscale mediation is een optie die steeds vaker wordt overwogen in langdurige conflicten. Het biedt niet alleen een efficiëntere en vaak snellere weg naar een oplossing, maar ook een meer bevredigende. Dit (waargebeurde) verhaal laat zien hoe waardevol fiscale mediation kan zijn, zelfs in de meest complexe fiscale kwesties.
Mediation zou zo maar eens de sleutel tot succes kunnen zijn. Als u in een geschil bent vastgelopen, is dit iets om te overwegen. Vanuit de Belastingdienst kunnen mediators worden ingeschakeld, maar het is ook mogelijk om zelf een mediator aan te wijzen.
Het artikel is geschreven samen met Diede Molenaars en gepubliceerd in het Tijdschrift Conflicthantering (NM 2022/33).
