Forfaitaire proceskostenvergoeding in belastingzaken in overeenstemming met EVRM
13 oktober 2026
Een Nederlands echtpaar procedeerde in een bestuursrechtelijke procedure over de forfaitaire proceskostenvergoeding. Zij stelden dat deze in strijd was met artikel 6 EVRM en diende hierover een klacht in bij het EHRM [1].
De procedure
Het echtpaar procedeerde over het verwijderen van units op hun grond. Bij de bestuursrechter werden zij in het gelijk gesteld, waarna aan hen een forfaitaire proceskostenvergoeding is toegekend op basis van het Besluit proceskosten bestuursrecht (Bpb). Zij waren het hiermee niet eens en dienden een klacht in bij het EHRM, wegens een schending van artikel 6 EVRM. Doordat een forfaitaire proceskostenvergoeding was toegekend was hun recht op toegang tot de rechter beperkt, omdat de werkelijke kosten vele malen hoger lagen.
Recht op toegang tot de rechter en een forfaitaire proceskostenvergoeding
Het EHRM oordeelde dat het recht op toegang tot de rechter een gegarandeerd recht is op grond van artikel 6 EVRM. Iedereen heeft het recht om een geschil inzake burgerlijke rechten en geschillen voor te leggen aan de rechter. Maar dat recht is niet absoluut. Hierop kunnen beperkingen plaatsvinden. Het is aan de lidstaten om hun rechtssysteem in te richten (par. 26).
Eerder oordeelde het EHRM dat een beperking van de proceskostenvergoeding in administratieve zaken een legitiem algemeen belang kan dienen. Het complete weigeren om een proceskostenvergoeding toe te kennen nadat iemand succesvol had geprocedeerd tegen de staat, achtte het EHRM disproportioneel (par. 27). Vervolgens haalt het EHRM zaken aan waarin op grond van de wetgeving in die lidstaten de procederende partijen elk hun eigen kosten moeten dragen. Over het algemeen genomen acht het EHRM het weigeren een proceskostenvergoeding te geven disproportioneel (par. 28-29).
Het EHRM overweegt dat kosten om te procederen een beperking kunnen vormen voor het recht op toegang tot de rechter. Dit moet in het licht van elke zaak worden beoordeeld (par. 29).
Een forfaitaire proceskostenvergoeding maakt geen inbreuk op het recht op toegang tot de rechter onder artikel 6 EVRM
Oordeel EHRM: forfaitaire proceskostenvergoeding
In deze zaak ligt niet het weigeren van de proceskostenvergoeding voor, maar het weigeren een integrale proceskostenvergoeding te geven. De Nederlandse overheid stelde dat het forfaitaire proceskostenvergoeding-stelsel is ingegeven door doelstellingen om overheidsuitgaven te beperken. Ook is dit de standaardregel voor de proceskostenvergoeding, om de goede werking van het rechtssysteem te waarborgen. Volgens het EHRM zijn dit legitieme doelstellingen (par. 30-32).
Vervolgens overweegt het EHRM dat de verzoeker ook pro deo rechtsbijstand had kunnen inschakelen (par. 35). Daarnaast was het systeem van de forfaitaire proceskostenvergoeding bekend, zodat voorafgaand aan het procederen een weloverwogen beslissing genomen had kunnen worden , waarbij wordt meegewogen dat rechtsbijstand geen voorwaarde is om te kunnen procederen. Van belang is ook dat de rechters kunnen afwijken van het forfaitaire stelsel (par. 36).
Tot slot
Onder de genoemde omstandigheden oordeelt het EHRM dat het systeem van de forfaitaire proceskostenvergoeding geen inbreuk maakt op het recht op toegang tot de rechter zoals voortvloeit uit artikel 6 EVRM.
———————————————
[1] EHRM 6 oktober 2026, nr. 26337/22 (Veldsink-Schoonbeek en Veldsink tegen Nederland).
Ook interessant:
